menu

Kalendermaanden

next

J A N U A R I

LOUWMAAND, wat vermoedelijk een verbastering van "looimaand" is. "Louw" komt van "looien". In januari werd de huid van de geslachte dieren gelooid.
Opdat het jaar goed zou zijn, moet het weer in de maand januari droog, koud en winderig zijn. Er zijn talrijke spreuken in gebruik die deze mening verkondigen.

F E B R U A R I

SPROKKELMAAND. De maand februari heeft niet altijd bestaan. In de tijd van de Romeinen telde het jaar maar tien maanden en februari kwam daar niet in voor. Het is pas later onder Keizer Pompilius dat het jaar werd opgedeeld in twaalf maanden. Het jaar begon met maart en februari werd de laatste maand en kreeg als naam: de zuivering-maand.
Februari komt van "Februaar" (= schuldverzoening). Omdat februari de laatste maand was, was het de maand waarin alle schulden vereffend moesten worden.
In vele volkskalenders krijgt februari ook de naam: SPROKKELMAAND. Hierover vinden we verschillende verklaringen. Een verklaring zegt dat "sprokkelen" het bijeenzoeken van sprokkelhout betekent, het bijeenrapen van afgevallen hout om als brandstof te gebruiken. Dat was nodig, want de winter was al een eind gevorderd.
Een andere verklaring zegt dat SPROKKELMAAND komt van: "sporkelen - springen", omdat februari de SCHRIKKELMAAND is, die om de vier jaar één dag "verspringt".
Een alternatieve verklaring: de Romeinen vonden de Germaanse vruchtbaarheidsfeesten in deze maand spurcus, "vies", wat verbasterd werd tot "sprokkel".
Opdat het jaar goed zou zijn, moet het weer in februari vochtig en fris zijn; sneeuw is welkom.

M A A R T

LENTEMAAND. Maart komt van MARTIUS, wat verwijst naar de Romeinse oorlogsgod MARS, die tegelijk de God van de natuur was. Maart was destijds de eerste maand van het jaar. Deze maand heeft bij onze voorouders altijd een slechte faam genoten, vooral omdat het weer in deze periode van het jaar erg ongedurig en wisselvallig kan zijn. Denk maar aan de "maartse buien".
Opdat het jaar goed zou zijn, mag het weer in de maand maart niet te koud, niet te warm of niet te vochtig zijn. Groen gras en bloeiende bomen zijn slechte voortekenen. Sneeuw daarentegen is welkom.

A P R I L

GRASMAAND (ook wel KIEMMAAND). Over de maand april vinden we verschillende verklaringen. De naam april zou kunnen komen van het Latijnse "aperire" wat betekent: "openen" of "ontsluiting". De aarde "opent" zich nu om zaden en plantgoed te laten groeien.
Een andere bron zegt dat april zou kunnen komen van "mensis aprilis" wat "zonrijke maand" zou willen zeggen.
Nog andere bronnen houden het echter bij de god Aphrodite, die in deze maand herhaardelijk werd gevierd.
Opdat het jaar goed zou zijn, moet de maand april vochtig zijn en niet te koud. April en mei zijn, met het oog op de oogst, de voornaamste maanden van het jaar, daarom noemt men ze soms "de sleutels van het jaar".

M E I

BLOEIMAAND, WONNEMAAND, MARIAMAAND. Mei komt van MAJA, moeder van Mercurius. Andere bronnen zeggen dat mei komt van "MAJUS" (een god van wasdom), verwant aan "MACTUS" of "MAGNUS" wat betekent: groots, heerlijk. In bijna alle volkskalenders en poëzie wordt niks dan goeds over de meimaand geschreven. Ze wordt voorgesteld als een van de mooiste maanden van het jaar.
Opdat het weer goed zou zijn, moet het weer tijdens de maand mei vochtig zijn.

J U N I

ZOMERMAAND, BRAAMMAAND, WEDEMAAND, WIEDEMAAND. In deze maand komt immers de zomerzonnewende voor. Juni komt van JUNO, vrouw van Jupiter. Ze was de beschermster van de geboorte, tevens lichtgodin. Juni is in de volkskunde een vrij belangrijke maand en niet alleen maar omdat in deze maand de zomer begint. Het is ook de maand van zeer belangrijke weerheiligen.
Opdat het weer goed zou zijn, moet het in juni enigszins vochtig en nogal warm zijn.

J U L I

HOOIMAAND. Die naam werd gegeven door Karel de Grote. Dit klinkt eigenlijk vreemd, want het hooi ligt al lang opgestapeld. Zou OOGSTMAAND hier niet beter zijn?
Een zeer oude benaming die we nog terugvinden is VENNEMAAND. "Venne" komt van "fenne" wat "weide" betekent.
Een citaat uit een volkskalender van 1944: Juli zet voort wat Juni begonnen heeft en eindigt met wat in Augustus wordt voortgezet. Zoo geeft Juli nog een hand aan Juni en steekt de andere hand reeds uit naar Augustus om met hun gedrieën een rondedans rond den oogst te doen. Want de groote oogst staat nu voor de deur en als 't goed meevalt blijft er voor Augustus niet veel meer dan stoppels over.
Opdat het jaar goed zou zijn, moet het in juli warm zijn.

A U G U S T U S

OOGSTMAAND. Deze maand is toegewijd aan Ceres, de Romeinse godin van de oogst. Sommige volkskalenders beweren dat de naam van deze maand afkomstig is van de Romeinse keizer Augustus. In Friesland was het de "rispemaene" dat is afgeleid van "rispen" en dat betekent: "verzamelen", eigenlijk dus: oogsten. In augustus korten de dagen het méést, nl. 1 uur en 58 minuten ten voordele van de nacht.
De spreuken die in augustus op de volkskalender voorkomen, handelen bijna allemaal over de oogst. Guido Gezelle noemde augustus: de KOORNMAAND.
Augustus was op de Romeinse kalender de zesde maand en heette daar sextilis (sex = zes)

S E P T E M B E R

HERFSTMAAND, de maand waarin de zomer overgaat in de herfst. In sommige landsgedeelten werd ook gesproken over "D'ANDER OOGSTMAAND". Dit verwijst naar het feit dat late graangewassen, zoals haver, pas in september worden geoogst. Nog andere namen: GERSTMAAND (GHEERSTMAAND) - EVENEMAENT (van avena = haver) en ook nog BACCHUSMAAND: september is de maand waarin in de wijngaarden de druivenoogst begint.
September was op de Romeinse kalender de zevende maand (septem = zeven).

O K T O B E R

ZAAIMAAND (o.m. het winterkoren). Wat je ook in vele streken hoort is: WIJNMAAND. Nog andere benamingen: HERSELMAAND of AARSELMAAND: de maand die aarzelt tussen twee seizoenen. Ook de naam RUSELMAAND of ROZELMAAND kwam voor (van reuzel) omdat in deze maand met het slachten werd begonnen. In kerkelijke kringen spreekt men van de ROZENKRANSMAAND. Oktober was op de Romeinse kalender de achtste maand (okto = acht).

N O V E M B E R

SLACHTMAAND. Op elke boerderij werd deze maand wel een varken geslacht. Bijbehorende namen zijn: SMEERMAAND (varkensvet) en BLOEDMAAND. Nog een andere benaming is LOEFMAAND. Dit is een oude betekenis voor "dol" en wijst erop dat het weer in november onbestendig of dol kan zijn. November was op de Romeinse kalender de negende maand (novem = negen).

D E C E M B E R

WINTERMAAND - DONKERE MAAND - MIDWINTERMAAND en KERTMISMAAND. Nog een andere benaming is: WOLFSMAAND. In de tijd toen er nog veel wolven waren, trokken die bij grote koude tot dichtbij de woningen. December was op de Romeinse kalender de tiende maand (decem = tien).

Klik hier
Click here

om een reactie te sturen
to send a reaction